2020 VEKE 20

På orreleiken i april la eg merke til at det på den is- og snødekte myra «dukka» opp myrull. Bokstavleg talt vaks plantene opp av isen og snøen -pressa seg opp eller smelta seg oppover! I ettertid har eg funne ut at dette er vår vanlegaste myrullart – torvmyrull. Eg blei så fasinert av dette at eg har brukt ein del tid no på å fotografere myrulla – ein plante som eg har sett men oversett. Det vil sei myrulla med modne frø og den kvite «ulla» har eg jo sett. Men det som er før modne frø var nokså nytt for meg!

Frå Store Norske Leksikon: «Myrull er en planteslekt i starrfamilien, og består av flerårige myrplanter. Myrull vokser i tuer eller danner matter. Bladene er flate eller trådformede. Blomstene sitter sammen i aks og har trådformede dekkblad, som vokser ut til lange ullhår (cirka 2–5 cm) når frukten modnes. Frukten er en trekantet nøtt, som spres ved at vinden tar tak i ullhårene og fører dem med seg.

Det finnes om lag 20 arter av myrull i tempererte eller arktiske strøk på den nordlige halvkule, og i fastlands-Norge finnes sju arter og én hybridart. Disse er: Duskmyrull, med flere stilkete aks.Bredmyrull, som ligner foregående, men har kortere og bredere blad og vokser på kalkholdig grunn.Torvmyrull, som bare har ett aks.Gulmyrull, som minner om torvmyrull, men er mindre og har svakt gulfarget ullhår.Snømyrull, som også har ett aks og som er vanlig i fjellet.Brannmyrull, som har ett aks med gulrød ull. Vrangmyrull, som dannes når snømyrull og brannmyrull krysses.Småmyrull, som er en sjelden art i Norge.»

Akset stikk opp over isen- ein liten grå juvel.

Torvmyrulla blomstrer så tidleg at det er vinden som står for bestøvinga. På denne tida er det få eller ingen insekter ute. Først veks griffel/arr ut og etter eit par dagar er pollenbærarane «modne». Pollen frå ein plante overføres til ein annan plante frå same art. Krysspolinering kalles dette. Griffel/arr blir bestøva og befrukta med pollen frå anna plante. Så veks pollenbærare ut og når pollenet spres blir andre planter bestøva. På ei myr så blomstrer plantene litt asynkront. Det er aks som nettopp har spira mens andre står med modne pollenbærarar og andre er avblomstra.

Torvmyrulltue. Eg har lest at torvmyrull inngår i kosten til røya før egglegging.
Akset består av grå nesten gjennomsiktige blad.
Griffel/arr veks ut før pollenbærarane – ses her som tynne trådar.
Pollen frå annan plante har bestøva planten. Pollenbærarane modnes og pollenet kan spres til andre planter.
Torvmyrulla «blomstrer»
Torvmyrulla «blomstrer»
Pollenet er spreiddd og akset gir eit «vissent» preg.
Prinsessen-plukker-myrull-1913-Privat-eie1
Mange vil sikkert forbinde myrull med eventyret om De tolv villender og Th Kittelsens maleri. Villendene er prinsessens forheksede brødre. For å bringe dem tilbake, må hun lage luer, skjorter og kluter av myrull til dem.
Blomstringa skjer så tidleg at snøvêr inntreff. Men det tåler plantene.
Eit aks kor verken griffel eller pollensekker har begynt å vokse ut.
Aks sett frå oversida
Makrofoto av aks. Pollensekkene har begynt å vokse. Griffel ses som tynnne gule trådar.

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut /  Endre )

Google-bilde

Du kommenterer med bruk av din Google konto. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut /  Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut /  Endre )

Kobler til %s